مسمومیت غذایی

مسمومیت‌های غذایی یا با اصطلاح دیگر بیماری ناشی از خوردن غذاهای آلوده‌شده توسط ارگانیسم‌های عفونی مثل باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها، یا سموم ایجادشده توسط موجودات ریز، انواع مختلفی دارد.

کمپیلوباکتر، یک نوع آلاینده ناشی از گوشت و مرغ است که علائم آن دو تا چند روز بعد از مصرف این مواد خود را نشان می‌دهد.

کلستریدیوم بوتولینوم نیز ناشی از غذاهای کنسرو و مواد غذایی است که بیش از حد در دمای گرم نگه داشته شده‌اند یعنی بین 12 تا 72 ساعت.

اشرشیا کلی آلاینده ناشی از گوشت گاو آلوده به مدفوع در طول کشتار یا ناشی از شیر غیرپاستوریزه است.

لیستریا آلاینده‌ای است که از طریق هات داگ، گوشت قرمز، شیر غیرپاستوریزه، پنیر و سایر مواد خام انتقال می‌یابد.

روتا نیز از طریق مواد غذایی آلوده خود را نشان می‌دهد.

سالمونلا آلاینده دیگری است که از طریق زرده تخم‌مرغ خام، مرغ، شیر آلوده ظرف یک تا سه روز خود را نشان می‌دهد.

آلودگی و مسمومیت غذایی می‌تواند در هر چرخه غذایی از مزرعه تا آشپزخانه خود را نشان دهد. برخی از مسمومیت‌ها چند ساعت بعد از خوردن مواد غذایی بروز می‌کنند و برخی دیگر نیز ظرف چند روز یا چند هفته علائم خود را نشان می‌دهند. همین امر علت بروز مسمومیت را دشوارتر می‌کند.

اما در مورد پیشگیری از انواع مسمومیت‌ها می‌توان نکاتی را در نظر داشت.

نوشیدن مقدار بسیار زیادی از انواع مایعات برای دفع سموم ضروری به نظر می‌رسد. برای کودکان، سالمندان، و کسانی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، نوشیدن مایعات خوراکی مثل پدیالیت ممکن است مفید باشد البته باید در این مورد با پزشک مشورت کرد.

گاهی اوقات نیز مسمومیت غذایی احتیاج به مراقبت‌های پزشکی شدید دارد. در صورت مشاهده هرگونه استفراغ مکرر، عدم توانایی معده در حفظ مایعات حتی سبک، استفراغ خونی یا مدفوع خونی، اسهال به مدت بیش از سه روز، درد شدید در ناحیه شکم، علائم عصبی مانند تاری دید، ضعف عضلانی و یا احساس سوزن سوزن شدن در بازوها باید حتماً با پزشک تماس داشته باشید.

کم آب شدن بدن شایع‌ترین عارضه جدی مسمومیت غذایی است و بخصوص اگر فرد دچار استفراغ مکرر یا اسهال شده باشد، بیشتر این عارضه را تجربه می‌کند. علائم کم‌آبی بدن ناشی از مسمومیت غذایی نیز شامل تشنگی بیش‌ازحد، خشکی دهان، ادرار کم، ضعف شدید، سرگیجه و سبکی سر است.

کم‌آبی بدن را باید بخصوص برای افراد مسن، نوزادان، افراد با سیستم ایمنی سرکوب‌شده و مبتلایان به بیماری‌های مزمن جدی گرفت.

 

اگرچه بیشتر موارد مسمومیت غذایی ظرف 48 ساعت خودبه‌خود بهبود می‌یابد ولی در مواردی نیز نیاز به درمان‌های جدی‌تر ضروری است. به‌طوری‌که اگر فرد دچار کم‌آبی شدید شده باشد، در برخی موارد نیاز به بستری دارد تا مایعات ازدست‌رفته بدن جبران شود. برخی از مسمومیت‌های غذایی باکتریایی نیز برای مثال با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.

کسانی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند، مثل نوزادان و کودکان خردسال، افراد مبتلا به ایدز یا کسانی که تحت شیمی درمانی هستند، در صورت هرگونه مسمومیت غذایی باید سریعاً در بیمارستان بستری شوند.

در میان مسمومیت‌های غذایی، لیستریا و اشرشیا کولی ناشی از گوشت آلوده، بسیار جدی هستند که می‌توانند بخصوص برای زنان باردار و جنین مشکلات جدی ایجاد کنند. لیستریا بخصوص می‌تواند جفت مادر، مایع آمنیوتیک را آلوده کند.

اشرشیا کولی نیز منجر به بروز بیماری‌های کلیوی و نارسایی کلیه می‌شود. خطر ابتلا به این مسمومیت در کودکان زیر 5 سال، افراد مسن و افراد با سیستم ایمنی ضعیف بسیار بیشتر است.

اما اگر می‌خواهید برای جلوگیری از مسمومیت در خانه اقداماتی انجام دهید، مهم‌ترین گام این است که دست‌ها، ظروف و سطوح پخت‌وپز را اغلب شستشو دهید. قبل و بعد از غذا نیز دست‌ها باید با آب گرم و صابون شستشو داده شود. غذاهای خام مثل مرغ و گوشت باید دور از هرگونه آلودگی بسته‌بندی و نگهداری شوند. ضمناً باید اطمینان حاصل کنید که غذاها در دمای ایمن قرار دارند. از طریق یک دماسنج مواد غذایی می‌توانید از سلامت غذای نگهداری شده مطمئن شوید.