1000روز اول زندگی فرصت استثنایی و بی بازگشت برای رسیدن به آینده ای روشن

دکتر فریبا شیروانی- فوق تخصص عفونت اطفال – عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی  
همه کودکان که چشم به کره خاکی باز می کنند حق دارند  زندگی خوب و سالم و مناسبی را شروع کنند ولی متاسفانه عده ای از این کودکان بدون اینکه بدانند در خانواده های بی بضاعت و ناتوان بدنیا می آیند و یا بدون پدر شناخته شده هستند و یا حتی شانس دیدن مادر خود را هم ندارند . این سرنوشتی است که قبل از بدنیا آمدن برای این کودکان رقم می خورد.  1000 روز اول زندگی هر انسان که شامل 9 ماه زندگی داخل رحمی و به عبارتی 270 روز و دو سال اول زندگی یک کودک یا 730 روز می باشد زمانی است که در پی ریزی آینده یک کودک و برنامه ریزی برای آینده او نقش مهم و بسزایی دارد . اتفاقاتی که در هرمحدوده زمانی از این مدت برای جنین و کودک رخ می دهد برای وی اثری حیاتی دارد . در این مدت تخمک لقاح یافته که یک سلول را شامل می شود تبدیل به یک انسان کامل می گردد. بیش از 70 درصد رشد مغزی و 40 درصد رشد قدی و 25 درصد رشد وزنی نسبت به یک انسان بالغ در این محدوده سنی حاصل می شود و چون این مرحله در زندگی انسان بیشترین پتانسیل را برای برنامه ریزی جهت بهینه نمودن در اختیار برنامه ریزان در اختیار قرار می دهد. غنیمت شمردن آن و دانستن راه و روش ورود و طی نمودن این مرحله حساس از زندگی کودکانمان لازم و ضروری است . شاید بعضی از خانواده ها تصور کنند شروع تربیت و برنامه ریزی برای تامین سلامت کودکشان از بعد از 5 تا شش سالگی است و قبل از آن می توان کودک را بدون در نظر گرفتن نیازهای فراوانش فقط با تامین مواد غذایی لازم و وسایل بازی  استراحت مناسب به بهترین وجه مراقبت نمود ولی نکته اساسی که در این زمینه باید ذکر کرد این است که در نظر گرفتن نوع ماده غذایی و وسایل آسودگی کودک از طرفی و رعایت رفتار مناسب و حضور افراد با صلاحیت در امر مراقبت کودک نیاز به توجه لحظه به لحظه و مداوم دارد. سیستم مراقبت های بهداشتی در یک کشور برای داشتن نیروی سالم وکارامد بهتر است برای این دوره طلایی زندگی کودکان یک سرزمین سرمایه گذاری کافی کنند چون بهترین نتیجه را از این سرمایه گذاری اولیه خود خواهند گرفت .توجه به 1000روز اول زندگی کودکان در یک جامعه تولید ناخالص ملی را درآن جامعه 2 تا3 درصد افزایش خواهد داد. رشد جسمی کودکان با روش های مختلفی پایش می گردد که شامل استفاده از منحنی های رشد است ولی یادگیری مهارت های پیچیده تر مانند راه رفتن و فکر کردن و ارتباط با دیگران در سال های نخست کودکی بیشتر از سال های پس از آن است . در صورت دادن پاسخ مناسب به این نیازها ،کودک از قدرت عاطفی و اجتماعی بیشتری برخوردار می شود ولی اگر کودک از آغاز مورد بی توجهی قرار گیرد زیان های ایجاد شده قابل جبران نخواهد بود . صرف نظر از سن تقریبی بدست آوردن هر توانایی در کودک روند تکاملی کودکان رو به ترقی است . اگر کودکی در سن 18 ماهگی شروع به راه رفتن کند حتما قبل از آن مهارت نشستن را تجربه کرده است بنابراین سیر وتداوم دست یابی به توانایی های ذهنی و عملی در کودک مهمتر از سن دست یابی به در محدوده سنی طبیعی این فرایند می باشد.
برنامه ریزی برای تولد یک کودک سالم قبل از تولد: زمانی که یک زوج جوان تصمیم به داشتن فرزند می گیرند زمانی است که آنها بتوانند از نظر مالی و جسمی و روحی و زمانی امکانات لازم را برای فرزند پروری به دست آورده باشند . فرزندهای ناخواسته که در محیط قبل از تولد نامناسب قرار می گیرند پتانسیل خود را بسته به مورد در زمینه های مختلف از دست می دهند . پدر باید از مواد غذایی سالم استفاده کرده و استراحت کافی داشته باشد . مادر باید در ماه های قبل از بارداری استراحت کافی روحی و جسمی داشته و تحت پشتیبانی کامل همسرش باشد و از نظر تغذیه کلیه مواد و ویتامین های لازم را دریافت دارد و دچار کمبود ویتامین ها به خصوص ویتامین د و آهن نباشد . در طول بارداری استفاده از اسید فولیک در پیش گیری از نقایص عصبی نوزاد مهم است . مادرلازم است در طول بارداری از ویتامین های مختلف استفاده کنند. اضافه وزن بیش از حد یا کاهش وزن در طول بارداری برای رشد جنین عوارض نامناسبی خواهد داشت .از طرف دیگر کلیه بیماری های مزمن مانند دیابت و فشارخون که مادر به آنها مبتلا است باید در این دوران کنترل شوند . بعد از شروع بارداری استراحت ، تغذیه مناسب ، ورزش مناسب و داشتن زندگی سالم و دور از مصرف دخانیات باید ادامه یابد . مادرانی که شاغل هستند به دلیل خستگی مضاعف ناشی از کار در بیرون از منزل لازم است از این نظر تحت حمایت همسر و خانواده خود قرار گیرند
برنامه ریزی برای رشد و تکامل کودک سالم بعد از تولد: بعد از تولد تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی بسیار مهم است و کودک را از ابتلا به بیماری های تنفسی و گوارشی مصون می دارد و احتمال ابتلا به چاقی و سایر بیماری های غیر واگیر مانند بیماری های ایسکمیک قلب ، آسم ، آلرژی ، فشارخون و دیابت را کاهش می دهد. شیرمادر حاوی سلول های زنده فراوان از خانواده لنفوسیتهاست که حافظه ایمونولوژیک مادر را یه کودک منتقل می کند و در زمان شیوع بیماری های عفونی می تواند به کودک در مقابله با بیماری کمک نماید . مصرف شیرمادرتوسط شیرخوار به طور مستقیم از مادر خودش بهترین ماده غذایی و معجزه تغذیه ای برای کودک است چون محتوای شیر در طول شبانه روز، برحسب سن و وزن کودک و بر حسب محل زندگی و بیماری های شایع در همان محل متفاوت می باشد . آموزش شیردهی مناسب و رفع شکلات ماردان در شیردهی از سیاستگذاری های مهم است که بایددرنظر گرفته شوند .تماس مادر و نوزاد بلافاصله بعد از تولد و شیردهی سریع می تواند در تداوم شیردهی کمک کند .مرخصی مادران بعد از تولد بمدت نه ماه می تواند در برقراری و ادامه شیردهی و ابقای توان مادر کمک کند. شروع تغذیه کمکی کودک بعد از شش ماه تغذیه با شیر مادر به طور کامل شروع می گردد . این رژیم غذایی لازم است با غذاهای خانگی حاوی کلیه مواد غذایی سالم شامل  پروتیین و کربوهیدرات و ویتامین ها   تهیه گردد ولی در این محدوده سنی باز هم اولویت با شیر مادر است . بعد از سن یک سالگی اولویت با غذای کمکی است ولی هنوز 30درصد انرژی کودک با شیر مادر تامین می گردد . در این سن نیازهای غذایی کودک به دلیل افزایش فعالیت باید تامین شود . کاهش اشتهای کودک به دلیل کم شدن شدت رشد او در سال دوم زندگی است ولی تنظیم مواد غذایی دریافتی کودک و تغذیه سالم او با مواد غذایی سالم تهیه شده خانگی مناسب است .آن چه توجه زیاد و دقیق را در این دوران طلایی می طلبد کمک در افزایش توانایی های کودک و شکوفا نمودن قدرت تکامل و رشد کودک است . لذا استفاده از روش های صحیح آموزش و پرورش کودک می تواند توسط سیستم بهداشتی به مادران آموزش داده شود .بسیاری از اقدامات اموزشی می تواند دراین زمان توسط مادر و با حوصله داده شود . آموزش رفتارهای صحیح اجتماعی و احترام متقابل و آشنا شدن با مفهوم محبت وتشریک مساعی و شناسایی کانون گرم خانواده در این سن انجام می گردد.عدم تنبیه های بدنی و عدم تحقیر کودک و عدم مقایسه کودک با سایر همسالان و تشویق کودک در هنگام انجام یک توانایی جدید در کسب مهارتهای جدید و پیشرفت عقلی کودک کمک فراوانی خواهد نمود . هدف از ارائه این مطلب ،توجه دادن به اهمیت زیاد این دوره از زندگی است. پرداختن بیشتر به تربیت کودکان در سنین خیلی کم بسیار مهم است .پس باید برنامه ریزی به تخصیص سرمایه را برای این گروه از جامعه باید انجام دهیم و لازم است برنامه ریزان اهمیت این دوران را درک نمایند .
 
 

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

600x300.gif
تلگرام سلامانه