ستون مشاوره هفتگی/مصاحبه اختصاصی سلامانه با الهه رضایی فرد، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

زوجین به فکر تغییر هم نباشند

سلامانه: امروزه در جامعه با کسانی روبرو هستیم که به‌جای نگاه کردن به آینه، انگشت اتهام را به‌سوی یکدیگر نشانه می‌روند. تمامی رنج‌ها و دردهای خود را به گردن زمین و زمان می‌اندازند و هرگز به این نکته دقت نمی‌کنند که شاید خودشان راه را به نادرستی برگزیدند، تصمیم به نادرستی گرفتند و سرنوشت خود را در گرو همان تصمیم‌های نادرست، ساختند.
دختری جوان به نظر حدود 20 ساله را پریشان و پر از سر دردهای عصبی تصور کنید. دو سالی است ازدواج کرده. آن هم با پسری که حدود 10 سال از او بزرگ‌تر بود. در کنار تمامی مشکلات، اختلاف سن، مشکلاتی از قبیل رفیق بازی از سوی همسرش، به یک انهدام در زندگی‌اش بدل شده. تلاش او هم برای تغییر همسر نتیجه‌ای نداشته، همانگونه که تلاش همه‌ی ما برای تغییر دیگری، نتیجه‌ای در پی ندارد. راه‌های متعددی از دعوا، پرخاش و داد و بیداد گرفته تا قهر و رفتن به خانه پدری! را امتحان کرده اما هیچ‌کدام از این روش‌ها نتیجه‌ای نداده بود و در نهایت در اوج آشفتگی از خود می‌پرسد: «کدام راه بود که نرفتم؟!»

در خصوص مشکل این دختر جوان، نظر الهه رضایی فرد، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی را در گفت‌وگو با سلامانه جویا شده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
 
از خودت شروع کن
آدم‌ها زمانی که با زبان خوش تلاش می‌کنند دیگران را کنترل کنند، چشم داشت این را دارند که پاسخ مثبت بشوند و چهره‌ای حق به جانب بگیرند. ولی زمانی که که طرف مقابل با این وجود هم کار خودش را می‌کند، دوباره خشمگین می‌شوند و تلاش می‌کنند با خشم و دعوا کنترل اوضاع را به دست بگیرند که در واقع وارد چرخه قابل حلی از مسئله قرار می‌گیرند:
پاسخ منفی ← مشکل یا مسئله ← کنترل طرف مقابل با زبان خوش و به آرامی ← پاسخ منفی ← دعوا و تکرار این چرخه علاوه بر حل نشدن مسئله، مسائل و مشکلات متعدد دیگر و بی‌حرمتی‌ها و بی‌احترامی‌های ناشی از دعوا شکل می‌گیرد.
به گفته پرفسور گلاسر، مراجعان مشکلاتی در رابطه دارند و یک نفر می‌خواهد طرف دیگر رابطه را کنترل کند. همیشه وقتی از مراجعانم یک سوال اساسی می‌پرسم و آن این است که چه کسی را می‌توانند تغییر دهند؟ روی چه کسی می‌توانند کنترل داشته باشند؟! همه به اتفاق به این نتیجه می‌رسند که نمی‌توانند کسی غیر از خود را تغییر دهند. ولی هضم این قضیه و تغییر رفتار برایشان مشکل است. ما تنها با تغییر خود می‌توانیم شاهد تغییر رفتار دیگران به مرور باشیم ولی اگر به دنبال مقصر بگردیم نه تنها نمی‌توانیم تا ابد مقصر را پیدا کنیم، بلکه در رابطه آسیب می‌بینیم. در مشکلات ارتباطی باید به این مسئله توجه کرد که رابطه ما، مهم‌تر از خواسته‌های فردی ماست.
 در ابتدا قدم اول را برای تغییر خود بردارید، سپس شاهد تغییر طرف دیگر در رابطه، به مرور خواهید شد. البته این مسائل که در این مجال مطرح شد نگاه کلی به یک مسئله حساس است و قطعا در جلسه‌های مشاوره راه‌حل‌ها و توضیحات جامع‌تری ارائه می‌شود.

نیازهای پنجگانه یکدیگر را بشناسید
زوجین باید بدانند که هر فرد پنج نیاز اساسی (بقا، قدرت، آزادی، عشق و تعلق خاطر و تفریح) دارد و هر کدام از این نیازها در افراد مختلف متفاوت است و این چیزی است که در ژنتیک هر فرد وجود دارد.
برخی از افراد نیاز به قدرت بیشتر، برخی به آزادی بیشتر و برخی هر دوی آنها را نیاز دارند. اینکه ما نیازهای خود را بشناسیم و از میزان آنها در وجود خودمان و سپس در وجود دیگران با خبر باشیم، به ما کمک می‌کند. و اگر اینکه بدانیم این نیازها همانند طول قد یا رنگ چشم در ژنتیک فرد وجود دارد، میزان حساسیت نسبت به رفتارهای طرف مقابل را کم می‌کند.
باید پیش از ازدواج، نیازهای خود و طرف مقابل را بررسی کنیم و با کسی که می‌توانیم تعامل بهتری با او داشته باشیم، ازدواج کنیم با این وجود آیا برای کسانی که پس از ازدواج از این قضیه با خبر می‌شوند، راهی نیست؟! البته که هست.
در رابطه با داستان زوج جوان، به احتمال زیاد، نیاز مرد خانواده به تفریح، بیش از نیازهای دیگرش بوده و بنا بر آن رفتار، کمی خوش‌گذرانی و رفیق بازی را بروز می‌دهد. برای اینکه این مسئله حل شود، هر دو طرف باید از نیازهای پنجگانه و کنترل‌های بیرونی و کنترل روی خود آگاه شوند و تلاش کنند تا بیش از کنترل رفتار دیگری، رفتار خود را کنترل کنند.

خب حالا اگر بر سر مسائلی مانند مسئله بالا با هم مشکل دارند، چه باید بکنند؟
بدون اعمال کنترل باید با هم گفتگو کنند و در یاد داشته باشند که اگر رابطه آنها مهمتر از خواسته‌هایشان است، کوتاه بیایند و روی یک نقطه توافق کنند.  شاید گفتگو آن هم پس از ماجراهایی که پیشتر داشتند (از قبیل دعوا) سخت باشد، ولی این تنها چاره‌ای است که می‌توانند انتخاب کنند. هر زمان زوجین مشاهده کردند که گفتگو نتیجه نمی‌دهد، باید آن را دوستانه قطع کنند و برای زمان دیگری بگذارند و توجه کنند که هر دو باید برای رسیدن به نقطه مشترک تغییر کنند. مثلا برای حل مشکل این دختر جوان، باید کمی از خواسته‌های خود کوتاه بیاید و پسر نیز اندکی از رفیق‌بازی خود کم کند تا جایی که به هم آسیب نزنند و آزادی‌های فردی یکدیگر را خدشه‌دار نکنند. هر چند که برای راهنمایی‌های بیشتر و درک بهتر آنها از یکدیگر بدون اینکه به فکر تغییر هم باشند، نیاز است که در جلسات مشاوره راه‌حل و توضیحات جامع‌تری به زوجین ارائه شود.

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید

600x300.gif